Maak kennis met de Griekse tempels. Teken het Atheense Parthenon en de Franse Notre Dame na om hun opbouw te achterhalen.
Los opdracht 2 a en b p.133 op.
•Griekse tempels•
1.Functie
De bekendste Griekse bouwvorm is de tempel. Een Griekse tempel is een heiligdom gewijd aan één van de Griekse goden. In tegenstelling tot onze kerken, was de tempel geen ontmoetingsplaats voor gelovigen. Alleen priesters mochten de woonst van de godheid betreden.
In de 5de eeuw v.C. bereikte de Griekse bouwkunst haar hoogtepunt. Tempels werden in duurzaam marmer of kalksteen gebouwd, terwijl voor de overige bouwwerken meestal hout gebruikt werd. De Akropolis van Athene kreeg zijn mooiste 'klassieke' tempels: ze waren 'volmaakt' en stonden model voor latere kunstwerken.
1. Parthenon (Athena) 2. Erechteion (Athena & Poseidon) 3. Nikè-tempel (Nikè)
Neem een kijkje in de Akropolis van Athene door op de knop te klikken. 
2. Vorm en opbouw
De vroegste tempels hadden de vorm van een eenvoudig huis. De latere tempels werden steeds groter en uitgebreider. Dat kan je zien aan hun grondplannen.
Los opdracht 2c p.133 op door de oudste tempel groen en de jongste blauw te kleuren. Nummer ze van jong naar oud (1-5).
Delen van een Griekse tempel
Een Griekse tempel rust op een stylobaat met drie treden. Op deze basis staan zuilen die de architraaf van de tempel dragen. Boven de architraaf bevindt zich een fries (ga verder onder de foto).
Het tempelfries kan versierd zijn met een doorlopend reliëf of bestaan uit metopen afwisselend met trigliefen (tri betekent '3' in het Grieks).
Links: doorlopend reliëf Rechts: metopen en trigliefen
Los nu opdracht 2d p.134 op.
Drie bouwstijlen
In de loop der tijd ontwikkelden zich drie stijlen in de tempelbouw. Deze zijn het gemakkelijkst te herkennen aan de vorm van hun kapitelen.
1. Dorische stijl
De Dorische orde is de oudste van de drie bouworden. Deze bouwstijl is in de 6de eeuw v.C. ontstaan op de Peloponnesos. Tempels van deze orde zijn, behalve in Griekenland, ook in de oorspronkelijke Griekse koloniën langs de Middellandse-Zeekust te vinden. Na de 4de eeuw v.C. werd de Dorische stijl niet meer toegepast.
Kenmerkend voor deze orde zijn zware bouwvormen en kleine overspanningen.
De bouwmeesters wisten in het begin namelijk nog niet zeker of de steenconstructie wel sterk genoeg zou zijn. Vanaf de 5de eeuw v.C. werd de constructie lichter en werden de onderdelen slanker. Zuilen van de Dorische orde hebben geen voetstuk. Het sobere kapiteel van de Dorische zuil wordt ook wel een schotelkapiteel genoemd. Tempels die in de Dorische orde gebouwd zijn, hebben meestal een fries dat opgedeeld is in metopen en trigliefen.
Parthenon - Dorische stijl
2. Ionische stijl
In Turkije ontstond door de aanraking met andere culturen, zoals de Egyptische, een stijl die eleganter en weelderiger was dan de Dorische: de Ionische orde. De Ionische orde komt vooral voor op de Griekse eilanden van de Egeïsche Zee, maar ook op het Griekse vasteland. De Ionische zuil is slank en heeft een spiraalvormig kapiteel die voluten genoemd worden. In tegenstelling tot de Dorische, heeft de Ionische zuil wel een zuilvoet.
Nikè-tempel - Ionische stijl
3. Korintische stijl
De Korintische orde is pas in de 5de eeuw v. C. ontstaan en is eigenlijk meer door de Romeinen dan door de Grieken toegepast. Deze orde lijkt veel op de Ionische (heeft eveneens een zuilvoet), maar heeft een kelkvormig kapiteel met de bladervorm van een acanthusplant.
Links: Tempel van de Olympische Zeus - Korintische stijl Rechts: Acanthusplant
De onderstaande bouwwerken werden de laatste paar eeuwen gebouwd.
Herken jij de verschillende bouwstijlen?
Los nu opdracht 2e p.135 op.
•ANDERE BOUWWERKEN•
De Grieken bouwden natuurlijk veel meer dan tempels. In opdracht van het stadsbestuur werden allerlei openbare gebouwen opgericht: badhuizen, theaters, sportstadia en zelfs worstelscholen.
Het theater
Tweemaal per jaar, in januari en april, vierden de bewoners van Attica feest ter ere van Dionysus, de god van wijn en levensvreugde. Het feest werd in Athene gevierd met toneelopvoeringen in het theater. Mannen verkleed als bokken zongen en dansten er ter verering van de wijngod. Hieruit ontstond het treurspel of de tragedie (tragos = bok, odè = gezang) en het blijspel of de komedie.
Het oudste theater is het Dionysustheater in Athene. Dit theater ligt tegen de wand van de Acropolis en kon maar liefst 14.000 toeschouwers plaats geven.
Theaters werden meestal komvormig tegen een heuvel gebouwd. De akoestiek is er beter en het geluid weerkaatst langs alle zijden zodat iedereen alles beter kon horen. Om de toneelopvoering duidelijk zichtbaar te maken, droegen de acteurs maskers met overdreven gelaatsuitdrukkingen, schoenen met plateauzolen en dikke gewaden.
Het sportstadion
Het stadion van Aphrodisias, genoemd naar de godin van de liefde Aphrodite, is de best bewaarde van zijn soort. Dit bouwwerk mat 262 m bij 59 m en werd voornamelijk gebruikt voor atletische gebeurtenissen.
De worstelschool of palaistra
Het Griekse worstelen was een van de populairste sporten in het oude Griekenland. Er werd een punt gescoord als een speler de grond raakt met een heup, rug, schouder of wanneer hij zich moest overgeven vanuit een beknelde positie. Er moesten drie punten behaald worden om de wedstrijd te winnen.
Los nu opdracht 2f p.136-137 op.
•Optische illusies•
Het Parthenon
Neem een kijkje in het Parthenon door op de onderstaande knop te klikken.
